Uczucia, odczucia i wyobrażenia odgrywają ważną rolę w życiu człowieka. Wiele rzeczy, przedmiotów, zjawisk tego świata można poznawać tylko w kontakcie i sensacji. Zmysłowość traktuje życie zmysłowe jako jedyne prawdziwe, a świadomość i rozum opierają się wyłącznie na odczuciach, które otrzymali.
Czym jest sensacja?
Sensualizm jest jednym z trendów w teorii ludzkiego poznania, wywodzącym się z poglądów starożytnych filozofów greckich, którzy wierzyli, że najbardziej podstawową i rzetelną formą wiedzy są odczucia i uczucia. Zmysłowość (latynoska percepcja) została podzielona na skrajną i umiarkowaną (w niektórych przypadkach uznano wpływ umysłu). Jako nauka ekstremalny zmysłyzm zyskał wielką popularność w kręgach filozoficznych i zawierał następujące postulaty:
- całe zewnętrzne doświadczenie, wiedza, umysł otrzymuje tylko poprzez odczucia;
- urodzone idee nie istnieją, umysł jest "czystą deską";
- w rozumowaniu nie ma nic, co by nie powstało wcześniej w sensie;
- świat zewnętrzny jest źródłem wiedzy;
- umysł ma tylko znaczenie pochodne.
Zmysłowość w psychologii
Idee i pozycje sensacji miały ogromny wpływ na psychologiczną naukę XVIII wieku. Niemiecki fizjolog i psycholog Wilhelm Wundt zaczął rozwijać psychologię eksperymentalną: stworzył eksperymenty, których zadaniem było zidentyfikowanie pierwotnych doznań, z których powstaje architektura duszy ludzkiej . Zmysłowość w psychologii jest paradygmatem wyłaniającym się z nauczania filozoficznego, studiującego życie psychiczne z podstawowym poleganiem na zmysłowych wrażeniach. W przyszłości zmysłowość przekształciła się w psychologię asocjacyjną.
Zmysłowość w filozofii
Starożytna filozofia, wywodząca się ze starożytnej Grecji, słynęła z różnych szkół i prądów, które mają wpływ na cały świat. Za filozofów sensacji uważa się przede wszystkim Protagorasa i Epikura. Sensualizm w filozofii jest "zmysłowym" kierunkiem rozwiązywania problemów poznania przeciwieństwa racjonalizmu i intelektualizmu, opartego na argumentach rozumu. Sensacja stała się powszechna dopiero pod koniec XVIII wieku. dzięki francuskiemu filozofowi Victorowi Cousinowi.
Wielki wkład w rozwój sensacyjnej teorii poznania zawdzięczamy J. Locke'owi, a później francuskiemu opatowi-filozofowi Etienne Bono de Condillac. J. Locke, oprócz doznań sensacyjnych w sensacji, był ważny w poznaniu, jako refleksja, z którą E.B. de Condillac nie mógł się zgodzić i mówił o refleksji, a nie o niezależnym zjawisku, ale o przerobionej sensacji. Podstawowe idee Condillaca na temat życia psychicznego:
- Istnieją dwie grupy wrażeń. Pierwsza grupa - słuch, wzrok, zapach. Drugi odnosi się do zmysłu dotyku.
- Smak odgrywa podstawową rolę w poznawaniu świata zewnętrznego.
- Duchowe procesy zachodzące niezależnie od wrażeń są iluzją.
- Każda wiedza zawiera uczucie.
Czym różni się empiryzm od sensacji?
Filozofia współczesności (XVII - XVIII stulecia). Miała problemy z poznaniem świata i kryteriami prawdy. Istnieje szybki rozwój głównych trzech obszarów filozofii, racjonalizmu, sensacji i empiryzmu. Ścieżka empiryczna i sensacyjna są blisko siebie w podstawowych pozycjach i są przeciwne racjonalizmowi. Empiryzm jest metodą, której odkrycie należy do angielskiego filozofa F. Bacona. Empiryzm opiera się na doświadczeniu zmysłowym, jako miary wiedzy i źródła wiedzy.
F. Bacon rozróżniał metody sensacji, racjonalizmu i empiryzmu. Zmysłowiści to "mrówki", zadowoleni z tego, co zebrali. Szczury - "pająki" splatają ze sobą sieć rozumowania. Empirycy - "pszczoły" wyciągają nektar z różnych kolorów, ale mają wyciągnięty materiał zgodnie z ich doświadczeniem i umiejętnościami.
Główne różnice między empiryzmem a sensacją według F. Bacona:
- Empiryzm uznaje znaczenie uczuć, ale w bliskim sojuszu z rozumem.
- Rozum jest w stanie wydobyć prawdę z doświadczenia zmysłowego.
- Pasywna kontemplacja natury w sensie sensacji zostaje zastąpiona aktywną interwencją, aby poznać tajemnice.
Materialistyczny sensacjonalizm
Uczucia - najważniejsze źródło wiedzy, sensacja polegająca na tej subiektywnej kategorii w jej nurcie, nie była jednorodna, podzielona na idealistyczną sensację i materializm, w tym drugim, wpływ zewnętrznych bodźców na zmysły, pociągający za sobą wrażenia zmysłowe. Żywy przedstawiciel materialistycznego sensacjonalizmu Johna Locke'a.
Idealistyczny sensacjonalizm
W przeciwieństwie do materialistycznego sensualizmu Johna Locke'a, manifestuje się idealistyczny sensualizm, którego zwolennikami byli filozofowie J. Berkeley i D. Hume. Idealistyczna sensacja jest filozofią, która neguje zależność odczuć od zewnętrznych obiektów. Główne przepisy tego kierunku, sformułowane przez J. Berkeley i D. Hume'a:
- Człowiek nie ma zmysłowego postrzegania materii;
- Odrębną rzecz można dostrzec poprzez sumę poszczególnych wrażeń.
- Dusza jest zbiornikiem wszystkich idei.
- Osoba nie może sama siebie poznać, ale wrażenia o sobie mogą dać pewien pomysł.
Zmysłowość - zalety i wady
Psychologia naukowa zawsze opierała się na koncepcjach filozoficznych, czerpiąc z nich wielowiekowe doświadczenie poznania duszy. Sensualizm wywarł wpływ na rozwój psychologii eksperymentalnej i asocjacyjnej. Analiza spektrum uczuć i wrażeń w pracy "Traktat o odczuciach", E. Condillac wniósł znaczący wkład w rozwój nauki, doceniony przez psychologów. W przyszłości psychologia rozpoznała ograniczenia sensacji w procesach poznawczych. Wady sensacji ujawniły się w trakcie eksperymentów:
- Akt myślowy nie jest równoznaczny ze skojarzeniem wrażeń.
- Ludzka świadomość jest o wiele bardziej złożona niż zbiór wrażeń zmysłowych.
- Treść intelektu nie ogranicza się tylko do obrazów zmysłowych i doznań.
- Motywacja behawioralna i rola działań w konstruowaniu wrażeń nie może być wyjaśniona za pomocą sensualizmu.